Vraagt een klant om een vloer met R11, dan vraagt hij om een bepaalde stroefheid. Maar wat die R-waarde precies zegt, waar de eis vandaan komt en waarom een hogere klasse niet automatisch beter is, weten weinig opdrachtgevers. Dit artikel legt het uit zoals wij het bij een adviesgesprek op locatie ook uitleggen.
Wat is een R-waarde
R-waarden komen uit de Duitse ramptest, beschreven in DIN 51130 en tegenwoordig opgenomen als Annex C in NEN-EN 16165. De test is simpel: een proefpersoon op veiligheidsschoenen loopt op een hellend vlak dat met motorolie is besmeurd. De helling wordt langzaam steiler tot de proefpersoon uitglijdt. De gemiddelde hoek waarbij dat gebeurt, de acceptatiehoek, bepaalt de klasse.
De klassen R9 tot R13
| Klasse | Hellingshoek | Typische ruimte | Typische opbouw |
|---|---|---|---|
| R9 | 6 tot 10 graden | Kantoor, winkel, droge opslag, entree binnen | Vlakke gietvloer zonder instrooiing |
| R10 | meer dan 10 tot 19 graden | Toiletten, kleedruimten, licht bevochtigde ruimten | Lichte of fijne instrooiing |
| R11 | meer dan 19 tot 27 graden | Productie, koelcel, wasruimten, laadperrons | Kwartsinstrooiing van circa 0,3 tot 0,8 mm of siliciumcarbide |
| R12 | meer dan 27 tot 35 graden | Grootkeukens, vet- en waterbelaste voedingsruimten | Grove instrooiing, geprofileerde polyurethaanbeton |
| R13 | meer dan 35 graden | Vuile zone slachterij, vetverwerking, visverwerking | Zware polyurethaanbeton, 6 tot 9 mm, sterk geprofileerd |
Bij Vloersch komt R9 vooral voor bij gladde gietvloeren zoals Comforpur en Comforpox, R11 bij kwartsvloeren zoals Completec QCF, en R12 en R13 bij polyurethaanbeton zoals Ucrete.
V-waarden: de vergeten helft
Bij de R-klasse hoort een V-waarde, en die wordt vaak vergeten. De V-waarde geeft het verdringingsvolume aan: de holle ruimte onder het loopvlak waarin vloeistof of vet kan wegzakken, uitgedrukt in kubieke centimeter per vierkante decimeter. De klassen zijn V4, V6, V8 en V10.
Een R13-vloer zonder verdringingsruimte doet in een vetrijke omgeving weinig, omdat de vetfilm gewoon over de toppen van het profiel blijft staan. Bij slachterijen en frituur- en vetlijnen ziet u daarom eisen als R13 V8: stroef én met ruimte om het vet kwijt te kunnen.
Blootsvoets is een andere norm
Voor ruimten waar mensen op blote voeten lopen geldt DIN 51097, tegenwoordig Annex B van EN 16165. Die test gebruikt water met een zeepoplossing in plaats van olie en kent de klassen A (minimaal 12 graden), B (minimaal 18 graden) en C (minimaal 24 graden). Denk aan zwembadranden, douches en kleedruimten. Een R-waarde zegt daar formeel niets over. Haal de twee normen dus niet door elkaar in een offerte of een programma van eisen.
Waar de eisen vandaan komen
De R-klasse per ruimtetype staat niet in de DIN-norm zelf, maar in de Duitse DGUV Regel 108-003, het vroegere BGR 181. In Nederland bestaat geen wettelijke tabel: de Arbowet eist alleen een veilige werkvloer. In de praktijk grijpen adviseurs, verzekeraars en HACCP-auditors daarom terug op die Duitse lijst. Vraagt een klant wat verplicht is, dan is het eerlijke antwoord meestal: niets, maar dit is de norm waarop u wordt afgerekend als er iets gebeurt.
Drie dingen die in de praktijk misgaan
1. Een R-waarde is een laboratoriumwaarde
De klasse wordt gemeten op nieuw, schoon materiaal. Na twee jaar slijtage, vetopbouw of een reinigingsmiddel dat een film achterlaat, haalt de vloer die klasse niet meer. Wij leggen bij oplevering vast welke klasse de vloer bij oplevering heeft en welk reinigingsprotocol daarbij hoort, zodat duidelijk is wat van wie is.
2. Hoger is niet beter
R12 en R13 zijn slecht reinigbaar, en dat vecht direct met de HACCP-richtlijnen. In een zuivelruimte kan R11 met een goed reinigingsprotocol veiliger uitpakken dan een R12 die dichtslibt. Die afweging maken wij samen met de kwaliteitsmanager van de klant, niet alleen met de bedrijfsleider.
3. R-waarden zijn niet om te rekenen naar de pendulumtest
De pendulumtest (PTV, EN 16165 Annex A) duikt in Nederland en het Verenigd Koninkrijk steeds vaker op bij letselschadeclaims. Vraagt een opdrachtgever om een PTV-waarde, dan heeft hij daar een reden voor, en een R-classificatie is dan geen geldig antwoord. Wij laten in dat geval de vloer ter plaatse meten.
Welke klasse past bij uw ruimte
Dat hangt af van wat er op de vloer komt, hoe er wordt gereinigd en wie erop loopt. Bij een adviesgesprek op locatie beoordelen wij ondergrond, reiniging en belasting en adviseren wij een systeem met de passende R- en V-klasse. Twijfelt u tussen twee klassen, dan kiezen wij in de regel voor de laagste klasse die veilig is, omdat die het best schoon te houden is.